Փետրվարի 21, ժամը 13:00 – 14:30, Հայաստանի Ազգային գրադարան (Երևան, Տերյան  72)

Համաշխարհայնացող (գլոբալացող) աշխարհում, երբ զարգացման գլխավոր գործոնը հաղորդակցության միջոցների համաընկալելիությամբ պայմանավորված արագությունն է` գերակա են դառնում մի քանի ընտրյալ լեզուներ` դառնալով վերազգային հաղորդակցության միջոց և միջավյր: Արդյունքում փոքրաթիվ կրողներ ունեցող ազգային լեզուները նույնիսկ տեղային մակարդակում աստիճանաբար կորցնում են հաղորդակցության կարևոր գործիք լինելու իրենց գործառույթը:
Մայրենի լեզվի օրը` փետրվարի 21-ին «Գրանիշ» գրական ակումբն ու Հայաստանի Ազգային գրադարանը հրավիրում են ձեզ մասնակցելու այդ սպառնալիք դարձող մարտահրավերի շուրջ զրույցի. ինչպե՞ս ապրեցնել հայերենը համաշխարհայնացող աշխարհում:
Հանդիպման ընթացքում նախատեսվում են բանասերների, գրողների, համացանցային մասնագետների, պատմաբանների սեղմ ամփոփումներ, որոնց կհաջորդի քննարկում:

Ձեր մասնակցությոնը կարող եք հաստատել միջոցառման Ֆեյսբուքի Հայերենի ապագան գլոբալացող աշխարհում խմբում:

Փետրվարի 21-ին` Մայրենի լեզվի օրվան ընդառաջ, հայերեն համացանցում հրաշալի լուր տարածվեց` թվայնացվել է Հրաչյա Աճառանի «Հայերեն արմատական բառարանը»: Ըստ Հայկական գիտական համագործակցության կայքում տեղադրված հրապարակման` արմատական բառարանի թվայնացումն ու տարածումն իրականացվել է Հրաչ Մարտիրոսյանի և Ուվե Բլեզինգի (Uwe Bläsing) կողմից: Հայագիտական այս հիմնարար աշխատությունն արդեն հասանելի է ազատ ներբեռնման համար` PDF ձևաչափով, թեպետ առայժմ միայն տեսածրված, բայց ոչ տառաճանաչված ձևով:
«Հայերեն արմատական բառարանը» վեց հատորից է բաղկացած  (Եր., 1926-1932, յոթերորդ հատորն է հավելվածը, որ լույս է տեսել 1935թ.): «Արմատական բառարանը» լիակատար ցանկն է շուրջ 11 հազար հայերեն արմատական բառերի` նրանց բացատրությամբ, քերականական տեղեկություններով ու ստուգաբանությամբ: Այն Անտուան Մեյեի հավաստմամբ իմաստաբանական-ստուգաբանական եզակի բառարան է, որտեդ հայերենի արմատները բնութագրված են հնդեվրոպական հիմք լեզվի, ցեղակից և հարևան լեզուների հետ ունեցած առնչությունների, բառակազմական հնարավորությունների և գավառաբարբառներում նրանց դրսևորումների համապատկերում:
Շուտով բառարանի թվային տարբերակը հասանելի կլինի նաև Գրանիշի թվային գրադարանում

Հարցազրույց բանաստեղծ Հակոբ Մովսեսի հետ

-Գրականությունը դարձել է տնայնագործական զբաղմունք, ինքներս ստեղծում՝ ինքներս էլ սպառում ենք: Հասարակությանն այլեւս պետք չե՞ն պոետիկ խոսքը, բառային պատկերը:

- Գրականությունը հասարակական գիտություն չէ, այն գոյաբանություն է կամ դրա նման մի բան: Այն պետք է հետաքրքրի ոչ թե հասարակությանը, այլ անհատին: Գրականությանը հասարակագիտական գործառույթ վերագրելը 20-րդ դարին բնորոշ մոտեցում է, երբ գրականության զանգվածայնության հարցը դարձավ մի տեսակ բանվորական հարց` ո՞նց անենք, որ բոլորը գիրք կարդան, գրականությունն էլ «դեմոկրատացվի»: Հասարակական կամ քաղաքական խնդիրը գրականության խնդիր կարող է դառնալ իբրեւ գոյաբանական խնդիր: Շեքսպիրյան անմեռ ողբերգության մեջ Դանեմարքի «քաղաքական խնդիրը» («Դանեմարքը բանտ է բանտի մեջ») նրա իշխանի համար գոյության վերլուծության ֆոն է: Մեր ողբերգությունն այն չէ, որ այսօր Հայաստանում հասարակությանը պոետիկ խոսք պետք չէ, այլ այն, որ մեր ժամանակակից գրականությունը զրկված է անհատականի չափաբերումներից: Ընդհակառակը, այն ստեղծվում է հասարակական պահանջներ բավարարելու համար: Դա է բոլոր սերիալների, էժանագին շոուների, մեզանում կուսակցական, ռաբիսական, գողական եւ բոզական գրականության տարածման պատճառը:

- Ամեն ոք իր աշխատանքով է ապրում, իսկ գրողը չպե՞տք է իր հացն իր գրչով վաստակի:

- Լավ գիտես, որ Հոմերոսից մինչեւ Ռիլկե ոչ մի գրող գրականությամբ չի ապրել: Գրականությունը միայն մի քանի երջանիկ (թե՞ դժբախտ) պատահականությամբ է գրողի սոցիալական հարցերը լուծել: Դրանք իրար հետ չխառնենք. գրականությունը շատ թաքուն բան է եւ թաքուն էլ պետք է արվի: Իսկ գուցե երկար ժամանակ թաքուն էլ պետք է մնա՞:

- Իսկ գրականությունը դերակատարություն չունի՞ կյանքում:

- Ունի այնքանով, որքանով բնության եւ բնութենական ամեն երեւույթ, ասենք` աստղը, վարդը – սրանք դեր ունե՞ն կյանքում: Իհարկե, ունեն, եւ ահա այս ծիրում գրականությունն էլ իր դերն ունի, եւ եթե այն կյանքից հանես, աշխարհը փուլ կգա: Իսկ եթե դու նկատի ունես` զուտ քաղաքական կամ սոցիալական, կամ հասարակական – իհարկե, չունի: Ոչ էլ հավատացեք, թե այն նրա համար է, որ պատկերի կյանքը: Որովհետեւ գրականությունը ոչ թե պատկերված իրականությունն է, այլ ինքնագիտակցության հասցված իրականությունը:

- Այդ դեպքում ինչի՞ համար է գրականությունը:

- Նիցշեն տվել է նրա սպառիչ մի բնութագիրը, տվյալ խոսակցության մեջ այն շատ հարմար է. գրականությունը եւ ընդհանրապես ողջ արվեստը ոչ թե իրականությունն է, այլ եւս մի իրականություն: Այս «եւս մի»-ն ոչ երկրորդ է նշանակում, ոչ` այլ, ոչ էլ` նույնը: Այն, իմ պատկերացմամբ, նշանակում է ինքնավար եւ ազատ: Ես կասեի` սուվերեն: Ուրեմն, գրականությունը ինքնավար, ազատ եւ սուվերեն մի իրականություն է, որը կարող է երբեմն խաչվել, երբեմն բաժանվել, երբեմն ենթարկվել, երբեմն էլ իրեն ենթարկել բուն իրականությունը – ինչպես որ նրա ինքնիշխան կամքը կթելադրի: Ես կարծում եմ, որ ամենասուտ գրականությունն «իրապաշտ» գրականությունն է, որովհետեւ ամենաանիրական բանը իրականությունն է: Իրականությունը գրականությունը վերածում է անեկդոտի: Ոտի վրա պատմվելիքը դրվում է թղթին: Էլ չասած այն մասին, որ առավոտյան անկողնուցդ թռչում եւ «իրականություն» ես վազում` այս խմբագրությունում, այն սրճարանում լսածդ բամբասանքները հավաքելու, կեսօրին քո քուչի լեզվով գրառելու եւ երեկոյան տպագրության իջեցնելու համար:

- Նոր հասարակարգ, նոր հայացք. նոր է նաեւ երիտասարդական գրականությունը, ի՞նչ տպավորություն է թողնում այն:

- Երիտասարդների մասին պետք է լավ բաներ ասել, նաեւ կարծիք կա, որ նրանց հետ պետք է լավ լինել: Դա ես էլ եմ հասկանում: Բայց ինձ թույլ տվեք չկեղծել եւ ասել հետեւյալը: Մեր երիտասարդական,- թեեւ ինչո՞ւ միայն երիտասարդական,- գրականության միջավայրում իրականության մասին ստեղծվել է մի պատկերացում, որը ոչ գոյաբանական է, ոչ էկզիստենցիալ, ոչ էլ, ինչպես ասում են, «կյանքային»,- այլ զուտ կենցաղային: Դրա համար էլ «կյանքը պատկերելու» «ռեալիզմով» նկատվում եւ նկարագրվում է հիմնականում այն, ինչը կենցաղ է: Մեր երիտասարդական գրականությունը, մի քանի լուրջ բացառություններով, եւ հատկապես պոեզիան, գոյությունը, կյանքը եւ կենցաղը խառնում է իրար: Նրա հիմնական թեմաներն են` ես տնից ելա կամ մնացի տանը, չայ խմեցի, սեքսով զբաղվեցի, հումոր արեցի, ծիծաղեցի, փսխեցի: Սրա մեջ է դրվում ազատության երիտասարդական ավյունը, որը կարող էր սարեր շուռ տալ: Ինչպես որ կյանքն է շփոթվում կենցաղի հետ, այդպես էլ Էֆեկտիզացիան շփոթվում է ազատության հետ: Այս պատճառով երկրորդ մի անցանկալի գիծ է հայտնվում. քանի որ «բացասական տարրի էֆեկտն ամենամեծն է» (Ա. Քամյու), մեր երիտասարդական գրականության մեջ իշխում է «կյանքը փիս է» միամիտ կեցվածքը, ինչը մղում է նրան, որ հանգուցյալ Պետոյի կերպարում «պետոյական հանճարեղ ժեստը» նկատելու փոխարեն (ես նկատի ունեմ այն դետալը, որ երբ սրճարանի այցելուներից մեկը շիշ hավաքող Պետոյին շամպայն նվիրեց` Պետոն շամպայնը թափեց աղբարկղի մեջ եւ շիշը վերցրեց) նկատվում է այն, ինչը նրա կերպարի մեջ ամենատեսանելին եւ, ուրեմն, ամենապրիմիտիվն էր, որ նրա աչքը «հոտել» էր: Սա նշանակում է ընթերցողի հայացքը չշրջել այս կամ այն ուղղությամբ, այլ այն ուղղել քեզ եւ կվալտով՝ շրխկ, տալ նրա գլխին:- Մի երկրորդ գիծ. մեր երիտասարդ գրականությունը մի տեսակ գավառական-հիպպիական է: Ես կուզենայի, որ դա չլիներ: Ես նաեւ կուզենայի,- շատ կուզենայի,- որ երիտասարդ գրողը լեզվական նկարագիր ունենար, ինչը ես շատ քչերի մոտ եմ տեսնում:

- Այդպիսին է գրականությունը, իսկ մեր կյա՞նքն ինչպիսին է, գուցե հենց կյանքն էլ արտացոլվո՞ւմ է գրականության մեջ:

- Եվ հենց դա էլ, ինչպես ասացի վերեւում, ամենատխուրն է: Գրականությունը մեխանիկական լուսանկարչություն չէ: Երկրորդ. գրականությունը, ի վերջո, դրականություն է: Հիշո՞ւմ եք թաքնիմաց պատմությունը. Հիսուս իր աշակերտներով անցնում էր մի քանի օր արդեն սատկած շան նեխած լեշի մոտով, եւ բոլորը նողկանքով քթերը բռնեցին: «Բայց տեսեք ինչ գեղեցիկ ատամներ ունի»,- ասաց Հիսուս:- Գրականությունը, այո, ի վերջո դրականություն է:

- Այսօր հասարակությունը գրողից ավելին է պահանջում, չի բավարարվում միայն գրողի գրելով: Տեղի՞ն է հասարակական պահանջը:

- Երեւի Դուք նկատի ունեք գրողի հասարակական-քաղաքական պահվածքը եւ դերը:- Գրողն այդ դերը, իհարկե, ունի, բայց` գրելով: Պարտադիր չէ, որ գրողը «ակտիվ քաղաքական կեցվածք» ունենա: Գրողը քաղաքական, հասարակական հարցերով կզբաղվի, թե չի զբաղվի, իր հասարակական կերպարի հարցն է: Լեւոն Շանթը, որքան գիտեմ, Դաշնակցական կուսակցության անդամ էր, բայց նրա գրածներից կուսակցականի հոտ չի գալիս: Իսկ այ, տաղանդավորագույն բանաստեղծ Մայակովսկին, ում գրածներից այդ հոտը գալիս է, այսօր այդ մասով մեռած է: Տաղանդավոր գրողներ Մաքսիմ Գորկու «Մայրը» կամ Բերտոլդ Բրեխտի սոցռեալիստական բանաստեղծությունը մեռած են: Մի հավատացեք Սոնա Վանի փողերը գողացած, կաշառակերության համար համալսարանից հեռացված «Նոբելյան մրցանակի թեկնածու» գող եւ գողի որդի այն բոլոր խլեստակովներին եւ պանիկովսկիներին, ովքեր հերիք չէ` իբր բանաստեղծություն են գրում, դեռ նաեւ քաղաքական պոեզիա են քարոզում. դրանցից «փիս հոտ է գալիս»,- այսպես խոսեց Զրադաշտը:

- Հասարակարգը փոխվել է, իսկ գրողի միջավայրն արդյո՞ք նորացել է:

- Եթե Գրողների միության մասին եք հարցնում` ապա իմ կարծիքը հայտնի է դեռեւս 1990 թվականից: Ստեղծագործական միություններն այսօր կատարելու ֆունկցիաներ չունեն:

- Բայց, անկախ գրողից եւ միջավայրից, մարդիկ չեն կարդում, ասում են՝ ձեր գրածը մեզ պետք չէ: Ի՞նչ պատահեց, թուղթ ու գի՞ր արեցին:

- Դե, նայած ինչ են կարդում եւ ինչ չեն կարդում: Եթե մարդիկ որոշ գրականություն չեն կարդում` գուցե դա լավ ճաշակի արտահայտություն է: Եթե որոշ գրականություն կարդում են` գուցե դա էլ վատ ճաշակի արտահայտություն է: Բայց դա չէ ամենասարսափելին, այլ այն, որ Հայաստանը գրքի կենտրոն հռչակելու առթիվ Երեւանում փակվեց Հրապարակի վրա տասնամյակներ շարունակ գործող միակ ավանդական գրախանութը: Ասում են` տեղը բանկ, կոնյակի խանութ կամ բենզալցակայան են սարքելու: Ես այդ առիթով շնորհավորում եմ ՀՀ մշակույթի նախարարին:

- Չորս կողմից ասում են, որ գրականություն չկա Հայաստանում: Իսկապե՞ս արժեքավոր գրող ու ստեղծագործություն չունենք մենք այսօր:

- Հայաստանում այսօր 5-6 տաղանդավորագույն գրողներ կան, որ եթե ապրեին եւ ստեղծագործեին Գերմանիայում, պատիվ կբերեին ժամանակակից գերմանական գրականությանը: Ասել, թե այսօր գրականություն չկա՝ կամ տգիտություն է, կամ չարախոսություն:

- Ասում են՝ ազատության պայմաններում են մեծ գործեր արարվում, այսօր մարդն ազա՞տ է Հայաստանում:

- Գրողը բոլոր պարագաներում ազատ է: Եթե ազատ չէ` գրող չէ: Անցած դարի կեսերին Սովետական Միության գաղափարախոսական ժանտախտի պայմաններում աշխարհի մի քանի ամենաազատ մարդիկ – Պաստեռնակի, Բուլգակովի, Տարկովսկու նման – ապրում էին հենց Սովետական Միությունում: Մեր այսօրվա ազատ միջավայրում ազատները նրանք են եւ այնքանով են ազատ, ովքեր ազատ էին նաեւ անցած դարի 60-70-80 թթ.: Սովետ չտեսած նոր սերնդի ազատության դրսեւորումներն առավելապես ձեւական են, քան բովանդակային: Մենք դեռեւս չենք գիտակցել, որ ամենամեծ ստրկությունը ազատության ստրկությունն է: Ազատ է այն մարդը, ով ազատ է նաեւ ազատությունից: Չե՞ք հավատում: «Իմ սիրելի Լու, կրկին դիմում եմ Ձեզ իմ ամենախորունկ, ամենանվիրական խնդրանքով. դարձե՜ք ինքներդ Դուք: Սկզբում պետք է ազատվել շղթաներից, բայց հարդյունս պետք է ազատվել նաեւ այդ ազատությունից»,- այսպես է գրում աշխարհի ամենաազատ մարդկանցից մեկը` Նիցշեն, իր ժամանակի ամենաազատ կանանցից մեկին, ում նա սիրում էր, եւ ով չուզեցավ լսել նրան: Թույլ կտա՞ք մի խոսք, որը ես մի ամիս առաջ ասացի մի «ազատի», ով ուզում էր ինձ համոզել, որ Հայաստանում շատ ազատ մարդիկ կան: Ես նրան ասացի. Աստված փրկի երրորդ երկրի ազատամիտներից, ինտելեկտուալներից եւ պոռնիկներից:

- Մեր ժամանակն ինչպե՞ս կբնորոշեք:

- Երկրագնդի բնակչության թիվը գնալով ավելանում է, բայց մարդու թիվը գնալով պակասում է: Մեր ժամանակի ամենաբնորոշ հատկանիշը մարդու պակասն է, այո, մարդը գնալով պակասում է: Բանաստեղծությունը ոչ թե այդ ավելացող բնակչության ժամանցներից է, այլ այդ պակասող մարդու ապաստաններից:

Հարցազրույցը վարեց Հուսիկ Արան

Գրականությունից շատ հեռու էի, երբ իմ պատանեկան հետաքրքրությունը ինձ մոտեցրեց լրագրությանը: Գրականության հետ իմ շփումը եզրափակվում էր նրանով, որ չէի կարդում հանձնարարված գրքերը և կարդում էի չհանձնարարվածները…

Սկզբում իմ մտքով չէր անցնում,որ գրականության միջոցով և շնորհիվ կարելի է ճանաչել մարդկանց ու այդ մարդկանց միջից ամենասիրելիին, ամենաչբացահայտվածին` ինքդ քեզ: Փոխարենը լրագրությունը հավերժ փնտրտուքների հարթակ էր.ես բեմի մի ծայրից մյուսն էի վազում, մի մարդուց մյուսին էի անցնում,բայց, իրականում կիլոմետրերով հեռու էի լրագրությունից.ես վազում էի լրագրության ստվերի ետևից:

Մի օր կյանքը ինձ մոտեցրեց գրականությանը.ես ոտքով-գլխով-մարմնով,սրտով ու իմ ամբողջ ես-ով սուզվեցի գրականության մեջ: Ամեն ինչ աստիճանաբար ուրիշ էր դառնում.մայր մտնող արևի հետ օրը փոխվում էր, որովհետև ես էի փոխվում, իսկ ես փոխվում էի, որովհետև փնտրում էի, ձեռքերով փորում էի, աչքերով հեռացնում էի… հեռացնում էի ինձ ինձնից ու մոտեցնում էի ինձ դեպի ինձ…

Լրագրությունը՝ այն լրագրությունը, որը այդ ժամանակ պատկերացնում էի, ինձ չէր խանգարում:Ամիսը մեկ-երկու անգամ… մնացած ամեն ինչ նվիրում էի ինձ կամ իմ մասին գրվող բառերին…

Իսկ պարզվեց` լրագրությունը ոտքով-ձեռքով կեղտի մեջ խրվելն է, իջնելն է ներքև ու ընդհանրապես ներքև-վերև տարանջատումը ոտքով ջարդելն է…

Բայց դե ինչ ուզում ես արա, լրագրությունը գրականություն չէ, և դու ստիպված ես քո իմացած բառերից, զգացողություններից մի քիչ այն կողմ անցնել: Ամեն րոպե թարմացվող լուրերի` պայթող ինքնաթիռների, այրվող ավտոբուսների, մահացող մարդկանց,քաղաքական եսիմինչ իրադարձությունների մեջ մի քիչ խլանում է գրողի քո զգացողությունը.մեռավ, պայթեց, ՀՀԿ-ԲՀԿ ու էլի ես ինչ գիտեմ, թե ինչ, որի մասին պետք է խոսել բոլորովին ուրիշ բառերով…

Ինչ են մտածում այս ամենի շուրջ լրագությամբ զբավող գրողները, ինչ ազդեցություն ունի լրագրությունը գրականության վրա. այդ մասին խոսում են գրողները.

Հուսիկ Արա. բանաստեղծ

Գրողը կամ լրագրությամբ չպետք է զբաղվի կամ էլ, եթե զբաղվում է, ապա որոշակի սահմանափակումներով: Կայքում կամ օրաթերթում աշխատելու դեպքում լրագրությունը խլում է օրվա զգալի մասը. ամբողջ օրը զբաղվում ես օրախնդիր նյութերով, ուշ ժամի հոգնած գնում ես տուն և բնականաբար ոչինչ չես անում: Հաջորդ օը ամեն ինչ կրկնվում է նույնությամբ:Այսինքն դու ժամանակ չես ունենում մտածելու գրականության և ստեղծագործելու շուրջ: Մի օր էլ գուցե տեսնես գրականությունից այնքան ես հեռացել,որ քո և նրա միջև որևէ աղերս չի մնացել: Գրողը պետք է խուսափի օրաթերթային,կայքային աշխատանքներից: Ես մշտապես իմ հացը լրագրությամբ եմ վաստակել:Ժամանակ է եղել` 6 ամսով , մեկ տարով ոչինչ չեմ գրել , բայց միշտ գլխումս պտտվել է միտքը` մի բան լինի, թողնեմ լրագրությունը: Պատահել է, երբ գրելու ցանկությունը խեղդել է, աշխատանքս թողել ,գրել եմ: Աշխատել եմ խուսափել օրաթերթային լրագրությունից և փախնել դեպի գրական ամսագրեր, ինչպես օրինակ <> է.գրել եմ էսսեներ, ակնարկներ,որոնք էլ հետո գիրք դարձան` <>-ը,որտեղ գրական մամուլում տպագրված իմ ստեղծագործություններն են : Գրական ամսագրում աշխատելիս ժամանակ ես ունենում նյութդ պատրաստելու համար, գրական լեզուն ես պահպանում, բայց դե այնտեղ էլ քիչ են վարձատրում և ստիպված` սոցիալական խնդիրներից ելնելով, նորից վերադառնում ես օրաթերթ: Իսկ օրաթերթի լեզուն փչացնում է գրողի լեզուն: Չեմ ասում,որ գրողի լեզուն պետք է շատ տարբերվի,բայց լրագրողական կլիշեներ կան,որ չեն կարող թափանցել գրականություն:Իսկ ամսագրային լրագրությունը հաճախ կարող է գրողին օգնել.և բանաստեղծությանը, և արձակ տեքստին:Օրինակ, Ամերիկայում արդեն քանի տասնամյակ գրողն ու լրագրողը գրեթե նույնանում են:Ես շփվել եմ այդ մարդկանց հետ.իրենք իրենց գրող են համարում գրում են ակնարկի ժանրում, բայց այդ ակնարկները այնքան մանրակրկիտ են կառուցված,որ իրենք դա համարում են գրականություն:Այսինքն դրսում և լրագրության նշաձողն է բարձրանում, և գրականությունն էլ ավելի դժվարամարսից դեպի պարզն է գնում :Նրանց լրագրությունը մեր այսօրվա հայաստանյան լրագրությունը չէ,այլ այն,ինչը Մարկեսն է արել:

Այժմ`օրաթերթում աշխատելով, սահման եմ դրել.պատ կա,որից այն կողմ չեմ անցնում:Գրում եմ կարկուտի մասին,այդպես էլ մնում է.թույլ չեմ տալիս գրականությունից ինչ-որ բան ներմուծեմ,տեղադրեմ այդ կարկուտի մեջ,թե լեզվական, թե պատկերային առումով:Եթե գրողը մեջդ մի քիչ ավելի խորն է նստած, դժվար է լրագրությամբ զբաղվել:Քո ներսում նստած գրողը միշտ խանգարում է քեզ լիարժեք լրագրությամբ զբաղվել: Լրագրողական նյութերի տակ Ֆելիքս Եղիազարյան եմ ստորագրում, Հուսիկ Արա՝ միայն գրական գործերի տակ: Եթե դա լրագրություն է,ապա Ֆելիքս Եղիազարյանն է գրում և ոչ Հուսիկ Արան: Իսկ Ֆելիքսի և Հուսիկի միջև կռիվ վաղուց կա…Հուսիկը կարգին տղա է, իսկ Ֆելոն խուլիգան է, ֆանտազիան կնոջից ու խմիչքից այն կողմ չի անցնում, և հաճախ Հուսիկը բռնում է Ֆելիքսի վզից, ասում ՝այ մարդ ,թող աշխատեմ, խելոք մնա,նա էլ մի կողմ է քաշվում,շարունակում է վարել իր բոսյակ կյանքը: Շատ է ճնշում Հուսիկը Ֆելիքսին: Ֆելիքսն էլ ասում է,բայց դե գիտես դու կյանքից բերած իմ օրինակներն ես օգտագործում քո գրականության մեջ:

Արամ Պաչյան. արձակագիր

Իմ սիրելի գրողներից մեկը` Մարիո Վարգաս Լյոսան, Նոբելյան իր բանախոսության մեջ գրում է` «Լա Կրոնիկա օրաթերթի փոշոտ և խարխուլ խմբագրությունն է, որտեղ տասնվեց տարեկանում դուրս հանեցի լրագրողական իմ առաջին զենքերը, մի աշխատանք, որ գրականության հետ միասին զբաղեցրել է գրեթե իմ ողջ կյանքը և գրքերի նման ինձ օգնել ավելին ապրելու, ավելի լավ ճանաչելու աշխարհը և ամեն տեղի և ամեն կարգի մարդկանց հետ շփվելու՝ հրաշալի, լավ, վատ ու գարշելի:» Ես հավատում եմ Վարգասին, որովհետև լրագրությունը գրողների համար նախ և առաջ ապրելու միջոց վաստակելու հնարարավորություն է, և քո քաղաքի, քո երկրի կյանքի ռիթմը, իրականության զարկերակը բռնելու հայելի: Հիշենք Մարկեսին, Մոնտալեին, Հեմինգուեյին, Հենրի Ջեյմսին, Դիքընսին, Դեֆոյին, Նորման Մեյլըրին, Թրումըն Կապոտեին, Վ.Ս Նայփոլին, Ջոն Ափդայքին: Գրողների, ովքեր ողջ կյանքում լրագրությամբ են զբաղվել ու զբաղվում են (անվերջ կարելի է թվել): Եթե գրողը ոճ ունի, լրագրությունը կմարզի նրա ոճը, եթե չունի պետք չէ մեղքը բարդել լրագրության վրա: Մեր երկրում ևս շատ գրողներ կան, ովքեր զբաղվում են լրագրությամբ, ես էլ իրենց շարքից, բայց կողքից տգետ ասեկոսեները, բամաբասանքները, խոսակցություները, թե իբր լրագրությունը վնասաբեր է գրողի համար, կործանարար, թե ուր որ է գրողը էլ չի գրի կամ լավ չի գրի, այս բոլոր խոսակցությունները անհեթեթությունների ու չկամության արդյունք են: Եթե գրողը ասելիք ունի, ոչ մի բանի առաջ չի կանգնի, եթե աշխարհը բաց է նրա առաջ` ուրեմն նա լայն է: Մեկ տարվա ընթացքում «Հրապարակ» օրաթերթում աշխատելիս, գիշերները գործից հետո, ես խմբագրությունում ու հետո տանը շարունակել եմ գրել իմ վեպը ու տարբեր ժամանակներում հատվածներ եմ տպել հենց մեր թերթում, նույնիսկ այս կամ այն էսսեն կամ հոդվածը գրելիս, հասկացել եմ, որ սա իմ գործից է, նրա անբաժանելի մասնիկն է ու մեծ երջանկություն եմ զգացել: Լրագրությունը գրողի շարժիչն է` շոկից դուրս բերելու թերպեվտիկ միջոց:

Նշան Աբասյան. բանաստեղծ

Գուցե սենտիմենտալ թվամ, բայց իմ կարծիքով,եթե Աստված քեզ պոետ է կարգել, Ինքն էլ կհոգա, որ անցնես ճանապարհդ: Իսկ եթե Աստված չի կարգել, լրագրությունն էլ չլինի` մի ուրիշ բան կխանգարի առաքելությունդ կատարել:Սկզբում, երբ նոր էի սկսել զբաղվել ակտիվ լրագրությամբ, անկեղծ լինեմ, իսկապես վախեցած էի, անհանգստացած:Բայց շուտով հասկացա, որ լրագրության մեջ նույնիսկ օգտակար կողմ կա:Ամեն օր գրելով առօրյա իրադարձությունների մասին, անդրադառնալով սոցիալական հարցերի` դու աստիճանաբար կոշտանում ես, հասնունանում, քո մեջ եղած ավելորդ ոգևորությունը, պահի ազդեցությամբ բանաստեղծելու կիրքը մարում է, տակը մնում է զգացմունքի միայն խիտ նստվածքը, որը ժամանակի հետ չի ցնդի, չի անցնի: Առաջ ավելի շատ էի տրամադրություններ կերտում:Տրամադրության բանաստեղծություններ:Այսօր ‘մուսան’ ինձ հեշտ չի համոզում նոր բան գրել:Մինչև ժամանակ չանցնի, մինչև մի կարգին կուտակում չլինի, ես չեմ գրում:Չգիտեմ, հիմա այդպես եմ կարծում:Լրագրությունը հավերժ չի ձգվի, բայց կարծում եմ, եթե ազդեցություն, ապա բարերար ազդեցություն պիտի ունենա ինձ վրա:Ոչինչ պատահական չի լինում:Ես հավատում եմ, որ եթե Աստված ինձ իրոք տվել է բանաստեղծ լինելու պատասխանատվությունը, ուրեմն Նա էլ հետևում է, որ ամեն ինչ ճիշտ հունով ընթանա: Եթե հայտնվել եմ լրագրության ասպարեզում, ուրեմն այդպես էր պետք:

HayNews.am

Հաղորդաշարի հյուրն է «Անտարես» հրատարակչության գլխավոր խմբագիր, գրականագետ Արքմենիկ Նիկողասյանը: