Ֆրիդրիխ Շիլլեր

Յոհան Քրիստոֆ Ֆրիդրիխ ֆոն Շիլլեր (1759–1805)՝ գերմանացի մեծանուն բանաստեղծ, դրամատուրգ, փիլիսոփա և պատմաբան, գերմանական դասական գրականության հիմնադիրներից մեկը: Նա «Գրոհ և փոթորիկ» շարժման կարկառուն ներկայացուցիչն է և Վայմարյան դասականության հիմնադիրը՝ իր մտերիմ բարեկամ Յոհան Վոլֆգանգ ֆոն Գյոթեի հետ միասին: Կենսագրություն Ծնվել է 1759 թվականի նոյեմբերի 10-ին Մարբախում: Դքսի հրամանով կրթություն է ստացել ռազմական ակադեմիայում՝ նախ ուսումնասիրելով իրավաբանություն, ապա՝ բժշկություն: Սկզբնական շրջանում ծառայել է որպես գնդային բժիշկ, իսկ ավելի ուշ դարձել Յենայի համալսարանի պատմության և փիլիսոփայության պրոֆեսոր: Կյանքի վերջին տարիներն անցկացրել է Վայմարում, որտեղ էլ մահացել է 1805 թվականի մայիսի 9-ին՝ թոքախտից: Ստեղծագործական ժառանգություն Շիլլերի գործերը տոգորված են ազատության, մարդասիրության և բարձր բարոյականության վեհ գաղափարներով. «Ավազակներ» (1781) – նրա առաջին նշանավոր դրաման, որը երիտասարդ հեղինակին համաեվրոպական հռչակ բերեց: «Սեր և խարդավանք» (1784) – խոր սոցիալ-քաղաքական ենթատեքստով օժտված դրամա: «Օդա ուրախությանը» (1785) – հանրահայտ ներբող, որի տեքստով Լյուդվիգ վան Բեթհովենը գրել է իր 9-րդ սիմֆոնիայի եզրափակիչ մասը (այսօր՝ Եվրամիության պաշտոնական օրհներգը): «Դոն Կառլոս» (1787) և «Մարիա Ստյուարտ» (1800) – պատմափիլիսոփայական հենքով ողբերգություններ: «Վիլհելմ Տելլ» (1804) – ազատագրական պայքարի ոգին մարմնավորող նրա վերջին ավարտուն պիեսը: Կապը հայ իրականության հետ Շիլլերի գրական ժառանգությունը նշանակալի ազդեցություն է թողել հայ հեղինակների և մշակութային կյանքի վրա: Նրա երկերը հայերեն առաջինը թարգմանել է Խաչատուր Աբովյանը, ապա՝ Ղևոնդ Ալիշանը: Հեղինակի դրամատուրգիան տասնամյակներ շարունակ եղել է հայկական թատրոնի դասական խաղացանկի հիմնասյուներից: