Լույս է տեսել Թոնդրակի բանաստեղծությունների նոր՝ «ՎՐԻՊԱԿՆԵՐ» ժողովածուն, որտեղ ամփոփված են 2024-2025 թթ․ գրված բանաստեղծությունները։
Բանաստեղծությունների ժողովածուի կենտրոնական հատկանիշն է լեզվի սահմանային բնույթը, բանաստեղծական խոսքի անկայունությունը, որտեղ յուրաքանչյուր բառ, յուրաքանչյուր բանաստեղծություն, – որոշակի իմաստներ ամրագրելու փոխարեն,- բացվում է բացակայության հորիզոններին։ Ընդ որում՝ բանաստեղծությունները ոչ թե լեզվական փորձառության արտացոլումն են, այլ աղետի հետ ունեցած նրա հանդիպումը, որտեղ թ՛ե աղետը, թ՛ե բանաստեղծը չունեն վկա/ներ կամ արտաքին չափում և բացված են լեզվի սահմանագծին։ Սա ոչ թե լեզվական անբավարարություն է, այլ՝ գիտակցված բանաստեղծական ընտրություն, որը փորձում է հավատարիմ մնալ անարտահայտելի փորձառությանը։ Բայց և բանաստեղծությունը չի ծնվում իբրև աղետի նկարագրություն, այլ ծնվում է դրա հետ մեկտեղ։
Այս անկայունությունը ծնում է հարցեր վկայության մասին․ ինչպե՞ս վկայել այն, ինչը տեղի է ունեցել վկայի բացակայությամբ։ Եվ բանաստեղծությունը բխում է այնտեղից, որտեղ փորձառությունը և դրա արտահայտումը չեն համընկնում, որտեղ իմաստի սայթաքումներն ուրվագծում են անհնարինության հնարավորությունը։ Վկայության խնդիրը դառնում է կենտրոնական՝ ձեռք բերելով նոր իմաստ. այն այլևս ներկայացում չէ, այլ բացակայության ներկայություն, որը ստեղծում է լեզվի սահմանային իր-ա-վիճակ, որտեղ խոսքը միաժամանակ արտահայտում և ժխտում է իր իսկ հնարավորությունները։ Այս վկայությունը հետքն է, որը բացակայությունը թողնում է լեզվի մեջ՝ վերածելով բանաստեղծությունը վկայության ոչ թե տեղի ունեցածի, այլ այն բացակայության մասին, որից սկիզբ են առնում բանաստեղծությունները։
ԹՈՎՄԱՍԻ ԿԻՐԱԿԻ
«Ի՞նչ է այն նոր վարդապետությունը»։
Մարկոս 1:27
1․
աշխարհը, որ փնտրում ենք
մատներով
շոշափելով
բայց սիրտը դեռ վաղվա մեջ է
փնտրում երեկը
թեպետ տեսնելը ինքդ քեզ լքելն է
իսկ հավատալը
վերադառնալն առ քեզ
այնտեղ, որտեղ հպումը չի դառնում խոսք
իսկ տեսիլքը անվստահություն է ծնում
աշխարհը որ փնտրում ենք
գտնում ենք լեզվի վրա
որտեղ հպումը չի աճում խոսքի մեջ
և տեսիլքը չի դառնում հույս
2․
երբ կեսօրն է մոտենում
մոմը կորցնում է իր լույսը
ստվերն ընկնում է պատմության վրա
հանց թղթի վրա թափված թանաք
և ստվերներն են հառնում
սայթաքում են բառերը բոլոր
հետքերի միջև
վրիպակների
3․
միայն մի կղզյակ
երբևէ չնկարագրված,
որտեղ ես մարդ էի
առանց ապացույցների
առանց անձնագրի ծանրության
ավազը պահում է դեռ
փխրուն ոտնահետքերս
ջուրը շոյում է հիշողությունս
իմ անվան լռությունը
ափերիս մեջ
դեռ ծփում է
կապույտ կարոտը երկնքի
ՄՂՁԱՎԱՆՋ 1
Ես զգում եմ,
թե ինչպես է թիկունքից եկող
ատելությունը գիլյոտիններ բերում –
լռության պողոտաներում հնչում են
գլխատված բառեր,
և ծաղիկներ գլխատված։
Երկինքը չեզոք չէ,
դահիճները՝ անանուն,
երազներս դառնում են հրապարակներ,
որտեղ լռությունը հոսում է
ինչպես արյուն։
Լեզուներս ջնջվում են իմ ներսից
և անունս դառնում է դատարկություն։
Ես զգում եմ։
Ամեն օր։
Ինչպես են մարդկանց թիկունքից աճող
գիլյոտինները բարձրանում։
Ես զգում եմ –
հենց հիմա, այս տողի վերջում –
որ լեզուն բռնության վերջին ապաստանն է
և ելքը միակ
ընդդեմ մոռացության։
Որովհետև գիլյոտինից առաջ
և գիլյոտինից հետո
բանաստեղծությունն է՝
մշտապես կախված գլխիս պես իրական։
Ես անցնում եմ լռության միջով։
