Գրիգոր Պըլտեան

Գրիգոր Պըլտեանը (ծնվ. 1945 թ. օգոստոսի 20, Պեյրութ, Լիբանան) սփյուռքահայ ամենաճանաչված, խորիմաստ և ազդեցիկ գրողներից, գրականագետներից, փիլիսոփաներից ու քննադատներից է։ Նա համարվում է հետպատերազմյան սփյուռքահայ գրականության ամենախոշոր դեմքերից մեկը, որի ստեղծագործությունը լեզվի, հիշողության և գրի էկզիստենցիալ փորձառություն է։ Կենսագրություն Ծնունդը և կրթությունը. Ծնվել է Պեյրութի Հաջն թաղամասում՝ Մեծ Եղեռնը վերապրածների ընտանիքում։ Նախնական կրթությունը ստացել է local հայկական դպրոցներում, ապա՝ Նշան Փալանճեան Ճեմարանում։ Ֆրանսիական շրջան. 1967 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, որտեղ Սորբոնի համալսարանում ուսանել է փիլիսոփայություն։ Երկար տարիներ դասավանդել է Փարիզի Արևելյան լեզուների և քաղաքակրթությունների ազգային ինստիտուտում (INALCO) որպես հայագիտության և գրականության պրոֆեսոր։ Գրական և փիլիսոփայական վաստակը Գրիգոր Պըլտեանի ստեղծագործական ժառանգությունը բաժանվում է երեք հիմնական ուղղությունների․ 1. Վեպեր / Արձակ (Գրի շարքը) Պըլտեանի արձակի առանցքը նրա բազմահատոր «Գիշերերգ» (կամ «Գրի շարք») վիպաշարն է, որտեղ նա վերակերտում է Պեյրութի իր մանկության, հայկական թաղամասի, տարագրության և լեզվական ինքնության պատմությունը։ Հայտնի գործերից. «Տեղագրութիւն քանդուող քաղաքի մը համար», «Զրոյցներ ընկերոջ մը հետ», «Երկրորդ նկարը», «Շրջան», «Քաղաքը»։ 2. Պոեզիա Պըլտեանի պոեզիան աչքի է ընկնում ծայրահեղ ինքնատիպությամբ, լեզվական փորձարարությամբ և արդիականությամբ։ Նրա բանաստեղծություններում արևմտահայերենը ստանում է լիովին նոր, փիլիսոփայական ու կառուցվածքային հնչեղություն։ Ժողովածուներ. «Տարեգրութիւն», «Հատուածներ «Սենեակ»էն», «Պաշարուածը», «Ինչ որ չես տեսներ»։ 3. Գրականագիտություն և քննադատություն Պըլտեանը սփյուռքահայ և արևմտահայ գրականության ամենախորը վերլուծաբաններից է։ Նրա «Ֆրանսահայ գրականության պատմություն» աշխատությունը և Գրիգոր Զոհրապի, Հակոբ โอշականի ու Զարեհ Որբունու մասին ուսումնասիրությունները դարձել են ակադեմիական չափանիշ։ Գրական դիմագիծն ու ազդեցությունը Արևմտահայերենի փրկությունն ու արդիականացումը. Պըլտեանը ապացուցեց, որ արևմտահայերենը ոչ թե «մեռնող» կամ միայն թանգարանային լեզու է, այլ կենդանի, արդիական ու բարդ փիլիսոփայական իմաստներ արտահայտելու ընդունակ միջոց։ Ազդեցությունը «Գրանիշի» և նոր սերնդի վրա. Պըլտեանը սերտ կապեր ունի Հայաստանի ժամանակակից գրական շրջանակների հետ․ նրա տեքստերն ու մտածողությունը հսկայական ազդեցություն են ունեցել 2000-ականների և 2010-ականների հայաստանյան գրական մտքի ձևավորման վրա։