Դանիլո Կիշ | Շունն ու տղան

ՇԱՆ ՊԱՏՄԱԾԸ
Մորս հավաստմամբ ես ծնվել եմ իր թեթևամիտ արկածախաղերից մեկի հետևանքով, ինչը նրան յոթ զավակ ու բազում դժբախտություններ բերեց: Երկու եղբայրներս ու քույրս մահացել էին ծննդաբերության ժամանակ: Պատերազմի վերջին տարում, աշնանամուտին ես սկսել եմ մեծանալ գյուղի տատմեր տիկին Ալբինա Կնիպերի տանը: Ե՛վ մայրս, և՛ տիկին Ալբինան հոգ էին տանում, կերակրում ու երես տալիս: Իմ կողովը լաթերով ու փետուրներով էր լցված, ոնց որ թռչնի բույն լիներ: Մայրս ինձ կյանքին վարժեցրեց, սովորեցրեց պոչ խաղացնել, ատամներ ցույց տալ, աչքերի թարախը դուրս հանել, քշա անել զահլա տանող ճանճերին:

Մենք պաշտպանվելու և հարձակվելու վարժահնարքներ էինք բանեցնում: Հիանալի ու անվտանգ խաղ էր: Գյուղական բակաշների պես ցատկոտում էինք իրար վրա: Մեր ատամները ծածկված էին կարմիր թավշամահուդով, իսկ ճանկերը պահում էինք թաթերի բարձիկների մեջ, ինչպես դանակները պատյաններում: Բայց մի գեղեցիկ օր ինձ մորիցս կտրեցին, և այստեղից էլ՝ սկսվեց իմ շան կյանքը: (Խնդրում եմ «շան» բառը թարս չհասկանալ, ես չեմ շեշտադրում ընդհանրապես կյանքը: Պարզապես իմ անձնական կյանքը նկատի ունեմ):

Երբ պարոն Բերքին (այդպես էին անվանում իմ ապագա տիրոջն ու տիրակալին) տիկին Կնիպերին փողը տվեց, դեռևս որոշված չէր, թե մեզանից ով է տեղափոխվելու նրա մոտ, իսկ ես շատ քիչ բան էի հասկանում իմ շուրջը կատարվածից: Հիշում եմ, որ մայրս շատ տխուր էր և անընդհատ լաց էր լինում: Միայն ժամանակ անց հասկացա, թե նա ինչու ոչ մի դիմադրություն ցույց չտվեց, ինչու ոչինչ չարեց ինձ փրկելու համար: Հենց իմ բարօրության համար էր այդպես վարվում: Ո՜վ իմանա, թե ինչպես կդասավորվեր իմ ճակատագիրը, եթե պարոն Բերքին այն ժամանակ ինձ իր մոտ չտաներ: Չորսիցս միայն երկուսս էինք կենդանի մնացել: Եղբայրս ու ես: Նրան վաճառեցին մի ուրիշ գյուղի ոմն որսորդի: Երկու քույրերս տխուր վախճան ունեցան. տիկին Կնիպերը նրանց պարանոցներին քար կապեց և նետեց մոլեգնած գետը: Տիկին Կնիպերը շատ հուզված էր, և ես համոզված եմ, որ եթե չլինեին պատերազմական ծանր տարիները, կխնայեր նրանց թերևս մորս խաթեր: Ախր, տիկին Կնիպերը սիրում էր կենդանիներին, նույնիսկ մլավոցները չկտրող կատուներին, բայց ի՜նչ կարող ես անել՝ à la guerre comme à la guerre, ինչպես կասեր մեծ կենդանասեր Լաֆոնտենը:

Մայրս վշտից բոլորովին խելքը կորցրել էր: Օրերով ոչինչ բերանը չէր դնում, լալիս էր ու տնքում, վազ էր տալիս բակերով և գյուղով մեկ, ամեն մի անցք աչք ածում: Ու գեղեցիկ մի օր տիկին Կնիպերն ու մայրս, հասկանալով, որ իր նախազգացումը արդարանում էր, ոռնոցով իրենց գետափ նետեցին: Նա ջրի ընթացքի հետ ցած էր վազում՝ շան պես կաղկանձելով, մեղա քեզ, Աստված, մարդու պես կաղկանձելով: Նա քույրերիս գտավ առափնյա ծանծաղուտում, ուր հոսանքը նրանց հարևան գյուղն էր հասցրել: Նրանք խճճվել էին ուռենու ճյուղերի մեջ, վզներից քարեր էին կախված: Մայրամուտին մայրս վերադարձավ միայն այն բանի համար, որպեսզի կողքիս մեռնի:

Ներիր, Լոլա, բայց ես այլ կերպ վարվել չէի կարող: Մայրս պառկել էր նրա ոտքերի առջև, սրել էր ականջները, որպեսզի ավելի լավ լսի այն, ինչ կասեր տիկին Կնիպերը, և արցունքաշաղախ աչքերով տխուր նայում էր նրան, այնպես որ տիկին Կնիպերն ինքը լաց եղավ. «Պետք չէ, Լոլա, պետք չէ ինձ այդպես նայել: Ես այլ կերպ չէի կարող: Չէ՞ որ ինքդ լավ գիտես, որ հազիվ ենք ծայրը ծայրին հասցնում»: Սակայն վշտից խելագարված մայրս շարունակում էր ուղիղ նրա աչքերին նայել: «Պետք չէ, Լոլա, այդպես մի նայիր,- ասաց տիկին Կնիպերը,- ես նրանց գետը գցեցի»:

Այդ ժամանակ ես ինքս էլ սկսեցի մտածել, թե ինչ-որ բանով նման եմ տիկին Կնիպերին, թեև անկեղծ ասած՝ չէի պատկերացնում, թե ինչում էր կարող արտահայտվել այդ նմանությունը: Գուցե պարզապես թախիծն էր իր նույնանման կնիքը դրել մեր դեմքերին, քանզի տիկին Կնիպերն այն արարքից հետո իրեն շատ դժբախտ էր զգում, իսկ ես կարոտում էի յուրայիններիս: Իսկ ինչ վերաբերում է նմանությանը, ապա ձեզ կարող եմ ասել, որ ես իմ մորն եմ շատ նման: Նույն խոշոր սալորների պես սեփ-սև աչքերը, վերևում սրված և մի փոքր կախ ընկած նույն ականջները: Թերևս կազմվածքս ժառանգել եմ հորիցս (անհայտ), քանի որ հետագայում դարձել եմ երկայնաոտ մի շուն, իսկ եթե հիշողությունս ինձ չի դավաճանում, մայրս երկար ոտքեր չուներ: Մորիցս եմ ժառանգել նաև իմ դեղնաշիկավուն գույնը և բնավորությանս գծերի մեծ մասը՝ զգայունությունը, հեզությունը, համբերատարությունը, հավատարմությունը, նվիրվածությունը, նյարդայնությունը, ինչպես նաև որոշ ալարկոտություն և թեթևամտությունը:

Իմ նման շունը հուզիչ կենսագրություն չի ունենում, որի մասին արժենար շատ խոսել: Ես բավական երջանիկ պատանեկություն եմ ունեցել (եթե անշուշտ հաշվի չառնենք ընտանիքից բաժանվելը), թեև պատերազմական ժամանակներում եմ սկսել կյանքս: Թերևս, հենց այդ պատճառով: Պարզաբանեմ, թե ինչ նկատի ունեմ: Պատերազմը տանում է մարդկանց, նրանց կոպտացնում է, պատերազմը մարդկանց մեջ վախ է ծնում, նրանց չվստահող է դարձնում: Նման պայմաններում շունը, իմ պես հավատարիմ շունը շատ բան է նշանակում: Եթե դուք երեխա չեք ու չափազանց զգայուն եք, կարող եք նրան սիրել առանց վերապահության, համոզված լինելով, թե խելքներդ կթռցնեք, կմեռնեք վշտից, եթե պատերազմը նրան խլի ձեզանից: Դուք կարող եք նրան սիրել առանց ճիգ գործադրելու, կարող եք խոստովանել նրա առջև՝ առանց վախենալու, որ նա կմատնի ձեր գաղտնիքները և ձեր նվիրական ցանկությունները: Պատերազմական ժամանակներում շան գործը դժվար է լինում մինչև իրադրության կայունացումը, (հենց այդ պատճառով էլ տուժեցին իմ քույրերը, Աստված հոգիները լուսավորի): Իսկ հասուն, ուժեղ շան համար պատերազմը բարիք է: Անասունն ընկնում է, ձիերը զոհվում են, զինվորները մի թեթև հողով ծածկում են սատկած անասուններին, միայն թե գետնի երեսին չերևան. միևնույն է, նման շներն ու թափառաշրջիկները քարշ կտան:

Ես պառկած էի իմ նոր տիրոջ՝ պարոն Բերքիի պատշգամբում և խորհում էի մեր բախտի, իմ դժբախտ մոր, եղբայրներիս ու քույրերիս, տիկին Կնիպերի, ընդհանրապես կյանքի մասին: Ես խորհում էի և ավելի շատ կարոտից, քան ցրտից էի կաղկանձում: Բայց այդ ժամանակ մի տղա հայտնվեց ու սկսեց շոյել ինձ, ձեռքերով տաքացնել, ասես ես, Աստված չանի, ոչ թե շուն լինեի, այլ՝ ծիտիկ: Նա երեսիս նայեց ու ծիծաղեց:
— Աննա, Աննա,- գոռաց նա,- արի, տես, ոնց որ ծիտիկ լինի:
— Ի՜նչ լավիկն է,- համաձայնեց Աննան՝ այտս շփելով:
— Այս շնիկն ինչ-որ մեկին նման է,- ասաց տղան,- ճիշտ որ, շատ է նման:
— Իսկապես,- ասաց նրա քույրը՝ Աննան,- ո՞ւմ է հիշեցնում:
— Քեզ է՞լ է ինչ-որ մեկին հիշեցնում,- բացականչեց տղան: — Կարելի է ծիծաղից մեռնել,- ասաց քույրը: — Իսկապե՛ս, կարելի է ծիծաղից մեռնել,- ասաց տղան: Նա շարունակում էր ինձ ծիտիկի պես պահել իր ափի վրա: — Ես գիտեմ, թե ում է նման,- ասաց քույրը: — Դե, ո՞ւմ է նման,- ասաց տղան,- խնդրում եմ ասա, հիշեցրու:
— Ինքդ գտիր,- ասաց Աննան,- հապա, ինքդ հիշիր:
— Դե լավ էլի, ասա,- խնդրում էր տղան,- ես չեմ կարող հիշել, միայն գիտեմ, որ այդ շնիկը… Աստված իմ, մեռնել կարելի է:
— Ծեր տիկնոջը…- ասաց Աննան:
— Տիկին Կնիպերին՝ տատմորը,- ասաց տղան: — Այ քեզ բան,- ասաց նրա քույրը,- ոնց որ տիկին Կնիպերը լինի:

Ո՞ւմ կարող է հետաքրքրել իմ կենսագրությունը, եթե ես ո՛չ նշանավոր որսորդ եմ եղել (ընդհանրապես, ես շատ անշնորհք որսորդ եմ), ո՛չ փառաբանված վազորդ, եթե ես ոչ միայն ազնվական ծագում չունեմ, այլ նաև, ամեն ինչից դատելով, արտամուսնական երեխա եմ, եթե ես մարտի դաշտում փառք չեմ կռել և կենդանության օրոք արձանս չեն կանգնեցրել, եթե ես երբեք ոչ մի պարգև չեմ ստացել Կարմիր խաչից կամ մեկ ուրիշից:

Ասածս այն է, որ ես ամենասովորական մի շուն եմ՝ միանգամայն գորշ կենսագրությամբ: Այն միակ բանը, ինչը ինձ որոշ իմաստով բացառություն է դարձնում, դա խոսելու իմ ունակությունն է: Իսկ այդ ունակությունն ինձ տվել է մի տղայի, ես կասեի՝ դժբախտ սերը:

Մի անգամ առավոտյան իմ տերը՝ պարոն Բերքին, եկավ ու հարցրեց. «Անդի, այս շունը դուրդ գալի՞ս է»: «Աստվածային է,- ասաց տղան (նա չափազանցելու հակում ուներ):- Անունը ի՞նչ դնենք»: «Դինգո»,- ասաց պարոն Բերքին: «Դինգո՞,- վերստին հարցրեց տղան,- այդ անունը ինձ դուր չի գալիս: Պարոն Բերքի, բացատրեք, խնդրեմ, թե ինչ է դա նշանակում»: «Այդպես են անվանում ավստրալիական վայրի շներին»,- ասաց պարոն Բերքին: «Ուրեմն, այդ անունը ինձ շատ է դուր գալիս»,- ասաց տղան:

Ու թեև իմ պաշտոնական տերը պարոն Բերքին էր, հոգով-մարմնով ես տղային էի պատկանում: Աշխարհում ամենից լավ նրան էի հասկանում, և ինձ համար ավելի հեշտ էր նրա հետ պայմանավորվել: Կարծում եմ, որ բացի տարիքից, դրան նպաստում էր մեր մեջ եղած ընդհանուր ինչ-որ բան: Համոզված եմ, որ հոգուս մեղք չեմ անի, եթե ասեմ, որ մենք շատ բանով էինք միմյանց նման՝ ծուլությամբ, չարաճճիությամբ, նվիրվածությամբ, արկածախնդրությամբ: Համոզված կարող եմ նաև ասել, որ տղայի բնավորության մեջ շնային ինչ-որ բան կար, դա հատկապես վերաբերում էր նրա հոտառությանը և ընդհանրապես բույրերի հանդեպ ունեցած սուր զգացողությանը:

Միայնությունն ու կարոտը միավորել էին մեր ճակատագրերը: Հոր հանդեպ նրա կարոտը և մերձավորներիս հանդեպ իմ կարոտը մեր մեջ ծնել էին հոգեհարազատության վրա խարսխված բարեկամություն: Եվ երբ ես սկսեցի հասակ առնել և գյուղական բակաշների շրջանում վաստակեցի իմ փոքրիկ ու իմաստուն տիրոջը պատկանող իմաստուն ու կրթված շան համբավ, տղան իրեն ավելի պակաս միայնակ զգաց և ավելի շատ էր հպարտանում ինձանով՝ աստիճանաբար ավելի խիզախ դառնալով: Որովհետև, ես ոչ միայն նրան ազատեցի բնածին շնավախությունից (դրանից նրա հայրն էլ էր հպարտանում), նա ընդհանրապես ավելի համարձակ դարձավ, իմանալով, որ ինքը հավատարիմ և նվիրված օգնական ունի:

Իր հերթին, նա ինձ սովորեցնում էր տիրապետել օգտակար հնարքների, որոնք հարգանքի էին արժանանում: Ես կարողանում էի հայտնաբերել մոլորված կովերին, խլուրդների բները փորփրել (փուչ չարաճճիությունից, ժամանակ սպանելու համար), ճագարների հետևից վազել, աղվեսների և ճահճային թռչունների բները հայտնաբերել, վայրի բադեր, գորտեր, թիթեռներ, օձեր որսալ: Ես նույնիսկ սովորեցի տղայի հետ խոսել մենության մեջ:

Հիշում եմ, մի անգամ մեր Շեկո կովը կորավ: Քիչ էր մնացել տնից փախչեինք: Եվ տղան ճանապարհին իմ առաջ դժվարին ու պատասխանատու խնդիրներ էր դնում: Մի անգամ նույնիսկ նրա խնդրանքով մի այնպիսի հանձնարարություն կատարեցի, որ ինքս ինձ փոստային աղվնի պատկերացրի և ոչ թե՝ շուն: Հենց որ մենք մեզ դժբախտ էինք զգում, անմիջապես փախուստի ծրագիր էինք կազմում: Սակայն մեզ չէր հաջողվում հարևան գյուղից հեռու հասնել: Երբեմն տղան ինձ համար պատմություններ էր անում կամ գրքեր կարդում: Առանց չափազանցության կարող եմ ասել, որ ես հիշողությամբ սերտեցի մարդու, ձիու և շան մասին տղայի հյուսած պատմությունը, որը նա շատ անգամ էր պատմում հովիվներին՝ ամեն անգամ մի բան հնարելով և ավելացնելով:

Չէ՛, իմ կյանքը վեպ չէր: Այն բաղկացած էր մանր պատմվածքներից՝ սերված բազում փոքրիկ, ուրախ և տխուր պատմություններից, բայց այդ ամենի մեջ ներկա էր տղան, ինչպես և ես էի ներկա նրա բոլոր պատմություններում: Հետո ես նկատեցի, որ տղան սկսում է տխրել: Ինձ մի տեսակ սառն էր վերաբերվում, զգուշանում էր: Տեսնում էի՝ ինչ-որ բան է թաքցնում ինձանից: Բայց շուտով հասկացա, թե բանն ինչ է, և ինձ կրկին պատեց շնային հավերժական սրտմաշուկ կարոտը: Տղան պատրաստվում էր մեկնել: Այս անգամ՝ հաստատ: Կասկած չկար: Հասկանում էի, թե ինչու է խուսափում ինձանից. նա կամենում էր թուլացնել հարվածը: Բայց ես պարզապես հիվանդացա: Գունդ ու կծիկ դարձա և փռվեցի շեմին, որպեսզի տղան չգնա՝ առանց հրաժեշտ տալու: Ահա պառկած եմ ու խորհում եմ իմ կյանքի մասին: Զգում եմ, որ չեմ դիմանա բաժանմանը: Ո՜ւ-ո՜ւ-ո՜ւ: Ո՜ւ-ո՜ւ-ո՜ւ:

ՆԱՄԱԿԸ
«Թանկագին պարոն Բերքի, հեռվից եմ Ձեզ գրում, ջերմ ողջույն եմ հղում և քաջառողջություն մաղթում: Ես աստիճանաբար ընտելանում եմ դպրոցական իմ նոր ընկերներին, բայց բոլորը ծիծաղում են ինձ վրա՝ նկատողություն անում: Գիշերներն ինձ թվում է, թե ես Ձեզ մոտ եմ, և մայրիկն այսօր ինձ արթնացրեց, որովհետև երազումս լալիս էի: Մայրիկն ասում է, որ դա կարոտախտ է և որ շուտով ամեն ինչ կանցնի:

Թանկագին պարոն Բերքի, շատ եմ խնդրում, որ չծիծաղեք վրաս այն բանի համար, ինչը հիմա Ձեզ կասեմ: Այս գիշեր ես ամենից շատ լալիս էի իմ Դինգոյի համար: Աննան շարունակում էր ծիծաղել վրաս և ասում էր, թե սիրահարվել եմ շանը: Գուցե թե դա ճշմարիտ է, բայց ես հավատում եմ, որ Դուք ինձ կհասկանաք և չեք ծաղրի: Որ իմանաք, թե ինչքան դժվար էր, երբ մենք մեկնում էինք, թե որքան ինձ ցնցեց Դինգոյին հրաժեշտ տալը: Հիշո՞ւմ եք, որ մեկնելուց առաջ ես անհայտացա և հայտնվեցի ամենավերջին պահին, և բոլորն ինձ նախատում էին: Այժմ ես Ձեզ կարող եմ ասել, թե որտեղ էի: Ես Դինգոյին Քերկի գետի ափն էի տարել, որպեսզի հրաժեշտ տամ: Ապա գոտիով նրան ուռենուն կապեցի, նա չէր դիմադրում, միայն կաղկանձում էր: Նա ցանկանում էր իմ հետևից գալ և խնդրում էր իրեն բաց թողնել, բայց ես ասացի, որ նա պետք է իր տեղում մնա, որ կյանքն է այդպիսին, որ ես գիտեմ՝ նրանից ավելի լավ մտերիմ էլ չեմ գտնելու ո՛չ շների, ո՛չ մարդկանց մեջ: Ապա լսեցի, որ կանչում են ինձ, և վազ տվեցի հրաժեշտ տալու ձեզ բոլորիդ:

Հիշո՞ւմ եք, թե ինչպես էինք լաց լինում՝ և՛ իմ մայրը, և՛ Աննան, և՛ Ձեր մայրիկը և Դուք: Մենք գիտեինք, որ այլևս չենք տեսնվելու: Ապա սայլը շարժվեց, իսկ ես դեռ լալիս էի, և սիրտս կտոր-կտոր էր լինում: Ես հիշում էի բոլոր այն տարիները, երբ ապրում էինք Ձեր մոտ, հանգուցյալ հորս, որը պատերազմից չվերադարձավ, Ձեզ և Ձեր մայրիկին, ուսուցչուհի տիկին Ռիգոյին, Բելա Հերմանին, Լացիկո Թոտին, Յուլիա Սաբոյին և մնացյալին: Ես վախենում էի շրջվել, վախենում էի ավելի ուժեղ հեկեկալ գյուղի, զանգակատան, Կոմսի անտառի և մնացած ամեն ինչի տեսքից: Սակայն չդիմացա: Եվ, պարոն Բերքի, ի՞նչ եք կարծում, ո՞ւմ տեսա: Մեր հետևից էր վազում Դինգոն և կոկորդով մեկ ոռնում էր, և մենք կրկին հեկեկացինք: Ես Մարտին քեռուն խնդրեցի մտրակել շանը և արագացնել ընթացքը, քանի որ էլ չէի կարող դիմանալ նրա լացին: Դինգոյի ուժերը հատնում էին, չէ՞ որ նա մինչև Չեստրեգ էր մեր հետևից վազել: Ամբողջովին թրջվել էր, վազում էր՝ լեզուն դուրս հանած: Ես աղեկտուր ճչացի: Մարտին քեռին ստիպված էր մի լավ ձաղկել Դինգոյին, որպեսզի նա կանգ առնի, ավելի ճիշտ՝ տապալվի ճամփամիջին: Նույնիսկ, երբ գնացքն արդեն շարժվել էր, ես ամբողջ ժամանակ պատուհանից դուրս էի նայում և լալիս, ինձ անընդհատ թվում էր, թե լսում եմ՝ ինչպես է նա կաղկանձում, ասես դեռ վազում էր մեր հետևից:

Ահա թե ինչ էի ցանկանում Ձեզ պատմել, թանկագին պարոն Բերքի: Խնդրում եմ, գրեք ամեն ինչի մասին: Գրեք, թե ինչպես է Դինգոն: Միայն խնդրում եմ Ձեզ, եթե չեք ծիծաղի վրաս, իմ այս նամակը կարդացեք նրան և ասացեք, որ ես մեղավոր չէի, որ չէի կարող նրան հետս տանել, և որ ես նրան երբեք չեմ մոռանա: Ասացեք նրան, որ երբ բանաստեղծ դառնամ, նրա մասին ոտանավոր կամ առակ կգրեմ: Այդ առակի մեջ շունը կխոսի: Եվ, անշուշտ, անունը Դինգո կլինի: Պարոն Բերքի, խնդրում եմ իմ խաթեր արեք, նա ամեն ինչ կհասկանա, միայն թե երբ դա սկսեք կարդալ, ուղիղ նրա աչքերի մեջ նայեք և անունս տվեք. կրկնեք իմ անունը: Նրան ասացեք՝ Անդին, Անդին, Անդին քեզ ողջույն է ուղարկում: Դանդաղ ասեք, ինչպես փոքրիկ երեխային: Կտեսնեք, նա Ձեզ կհասկանա: Նա երկար հաչ կտա, երբ լսի անունս: Դա նշանակում է, որ ամեն ինչ հասկացել է: Եվ վերջապես ես Ձեզ խնդրում եմ պահպանել նրան և համեղ ընթրիքով հյուրասիրել: Այն փողով, որը ես ուղարկում եմ Ձեզ: Նա բոլորից շատ ձիումիս է սիրում (ոսկրոտ), Դուք կարող եք մսագործ պարոն Ֆեյեշի մոտից ճարել: Թանկագին պարոն Բերքի, նամակում մայրիկիս մի հիշեցրեք այդ փողի մասին (իմ խնայողությունն է), որովհետև Աննան կսկսի վրաս ծիծաղել: Ավելի լավ է, խնդրում եմ ինձ անձամբ գրեք:

Դե, վերջ: Ի սրտե ողջունում եմ Ձեզ և Ձեր մայրիկին, և՛ տիկին Ռիգոյին, և՛ իմ բոլոր ընկերներին, հատկապես Բելա Հերմանին, Լացիկո Թոտին, Յուլիա Սաբոյին և մնացյալին, ես ուրախությամբ եմ նրանց հիշում:
Ձեր դժբախտ Անդրեաս Սամ, աշակերտ»:

ՊԱՏԱՍԽԱՆԸ
«Թանկագին իմ Անդի, ես ուրախ եմ, որ դու լավ ես և որ օրինակելի աշակերտ ես, ինչպես որ գրում է մայրդ: Իսկ քո նամակից երևում է, որ դու առաջվա պես լավ ես գրում, և ձեռագիրդ էլ ավելի է լավացել: Համոզված եմ, որ ինչ-որ ժամանակ դու բանաստեղծ կդառնաս, իսկ դատելով քո հանգուցյալ հորից, դուք՝ Սամերդ, երևակայությունից շատ հարուստ եք: Իսկ ինչ վերաբերում է քո խնդրանքին, թանկագին իմ բանաստեղծ, կարող եմ քեզ ասել, որ ես հաճույքով կկատարեի, եթե պատահած չլիներ այն, ինչը, գիտեմ, քեզ մեծ վիշտ է պատճառելու:

Այն օրը, երբ մեկնեցիք, Դինգոն վերադարձավ հոգնած և ծեծված: Նա երկար-երկար ոռնում էր ու վնգստում: Ամբողջ օրը ոչինչ չկերավ, թեև մենք նրա համար նույնիսկ լյարդ էինք բերել: Միայն ագահաբար ջուր էր խմում: Հաջորդ օրը նրան դռան տակ մահացած գտանք:

Թանկագին իմ Ա. Ս., մի վշտանա, կյանքում ավելի ծանր բաներ էլ են պատահում, կմեծանաս, կիմանաս: Քեզ միայն կարող եմ ասել, որ ես էլ շատ տխրեցի, իսկ մայրիկը նույնիսկ լաց եղավ: Անշուշտ, դու կհաղթահարես այդ վիշտը և մի գեղեցիկ օր կմոռանաս: Այն փողով, որը ես ուղարկում եմ քեզ (ահա և տոկոսները), քեզ համար ինքնահոս գրիչ գնիր և փորձիր այդ մասին ինչ-որ բան գրել՝ ոտանավորով կամ արձակ և ուղարկիր ինձ: Եթե լավ ստացվի, տիկին Ռիգոյին՝ քո ուսուցչուհուն ցույց կտամ, նա հավանաբար շատ կուրախանա: Իսկ եթե նրան դուր գա, ապա թերևս տպագրի «Դոբրիպաստիր»-ում: Բոլոր ընկերներդ քեզ ողջույն են հղում: Առողջ եղիր և շատ մի տխրիր:

Քո Բերքի քեռի»:

Թարգմանությունը՝ Ռաֆայել Ղազանչյանի