Այո՛, Ժամանակի միջով դիտո՛րդ, խոհանոցի դուռը վերջերս են ներկել (իր վաթսուներկու տարվա կյանքի ընթացքում՝ 7-րդ անգամ)։ Հոտավետ ու լուռ՝ այն հսկում է ինը մետրանոց տարածքը, որտեղ ընտանիքն ուտելիք է պատրաստում, ուտում ու զրուցում։ Դռան տափակ մարմինը փայլում է թարմ ներկի հոսահետքերից։ Նրա ապակին թավ կերպով ներկապատված է, իսկ բրոնզե բռնակը ողորկվել է հազարավոր հպումներից։ Այն փակում են միայն գիշերը (որպեսզի մկները սենյակ չանցնեն) կամ երբ ուտելիք են պատրաստում (որպեսզի հոտը չտարածվի)։ Առավոտյան հաճելի է ձեռքով հրել դուռը. այն շարժվում է տեղից՝ ինչպես հին երկաթուղային դրեզինան[1]։ Սողոսկում է օրվա մեջ։ Դատապարտված խզխզում է ու շրըխկոցով կպչում սառնարանին։ Եվ մեռնում է մինչև ճաշի ժամը։
Հաստափոր «ԶԻԼ»-ը՝ անձրևի տակ քնած «Զապորոժեցի» հարազատ եղբայրը, ցնցվում է, բայց արագ ուշքի է գալիս։ Ահարկու շչում է։ Չնայած պատկառելի տարիքին, փոս ընկած տեղերին, ջարդվածքներին ու քերծվածքներին՝ խոհանոցում գլխավորը նա է։ Դրա համար էլ ամենակարևոր անկյունն է զբաղեցնում։ Նրա գլխին սև ու դեղին պլաստմասսայից ռադիոընդունիչն է՝ ժանյակավոր անձեռոցիկի վրա։ Ռադիոն միայն մեկ հաղորդում է հեռարձակում. բավական է պտտել բռնակը, և զրնգուն բարիտոնը կհրամայի ձեզ ոտքերը բացել ուսերի լայնությամբ, իսկ անտեսանելի ստեղները կսկսեն աշխույժ քայլերգ հնչեցնել։ Ռադիոյի լարը ձգվում է դեպի վարդակը, որն էլեկտրականից ավելի փոքր է, փաթաթված կապույտ ժապավենով ու ճեղքված եռաբաշխիչով։ Դրա շնորհիվ այն նրբագեղ տեսք ունի։
Կողքին՝ կանաչ պատից, կախված է քանդակադրոշմ. սպորտային կազմվածքով ու նեղ աչքերով կինը նայում է ծովի մեջ մայր մտնող հսկայական արևին։ Կնոջ վերևում մշտապես ճախրում են երկու ճայեր։ Աջից պատին է հենված սպասքի ճաքճքված պահարանը, որը տատիկի հետ տեղափոխվել էր Միտիշչիից։ Թեև այն մեծ է սառնարանից, բայց խոհանոցային հիերարխիայում մրցակից չէ այդ հաստլիկին։ Նրա բախտը սեղանի շուրջ նստածներին նայելն է իր նախշազարդ ապակիների հետևից, որտեղ սպիտակին են տալիս բաժակները և փայլում է տնական թրմօղիով գրաֆինի կողը (սպիրտ + ջուր + կիտրոնի կեղև + լորենու բողբոջներ + շաքար)։ Ժամանակ առ ժամանակ պահարանը բարձր աղմուկով բացում է «ներքին ծնոտը». նրա կիսախավար բերանը լիքն է մելքիորով, ալյումինով, պողպատով ու արծաթով։ Իսկ հեռավոր աջ անկյունում, իմաստության ատամի փոխարեն, երկու սեկե արկղիկներն են՝ սուրճի ոսկեզօծ գդալներով ու թեյի ոսկե քամիչով։ Դրանք հանում են միայն տոն օրերին։ Այդ ժամանակ պահարանը հպարտությամբ դղրդում է։ Նրա՝ նպարեղենով ու ալյուրով լի ընդարձակ որովայնը մկների սիրելի վայրն է։ Գիշերը նրանք անհանգիստ շուռումուռ են գալիս ու շրշյուն հանում, իսկ պահարանը քնած է լինում՝ երբեմն-երբեմն երկչոտ ճարճատելով։
Նրա սևացած կողքին սեղանն է։ Տարիքով նա սառնարանի որդին է և պահարանի թոռը՝ առաջադիմության զավակը։ Պատրաստված է մասնատախտակից (ДСП) և երեսպատված երկնագույն ծաղիկներով սպիտակ պլաստիկով։ Կանայք գոհ են. սփռոց գցելու կարիք էլ չկա. խոնավ լաթով սրբում ես ու վերջ։ Սեղանին կերամիկական վազա է՝ հավամրգի չորացած ճյուղով։ Սեղանի վերևում հուցուլ փայտահատների աշխատանքն է. Կարպատյան լեռների ֆոնին թևերը լայն պարզած, լաքապատ, կեղծ փետուրներով ահեղ արծիվը։ Արծվի վերևում օվալաձև ժամացույցն է՝ մայրիկի գործընկերների նվերը։ Իսկ ներքևում՝ փոքրիկ մեխից, եղևնու կոնից ու կաղիններից պատրաստված մարդուկն է։ Նրա ճյուղահյուս ձեռքում Կուբայի դրոշն է՝ կտրված «Գիտություն և կյանք» ամսագրից։
Սեղանը շրջապատում են երեք նոր տաբուրետներ և մի հին աթոռ՝ մաշված, փափուկ նստատեղով. դրա վրա տատիկն է նստում։ Սեղանից մի քայլ այն կողմ պատուհանագոգն է՝ դռան նման սպիտակ ու անհարթ, բայց մեծ ու լայն։ Վրան դրված են փայտե հացամանը, որը բացում ու փակում է իր կիսակլոր, անատամ բերանը, թեյի սնկով երեքլիտրանոց բանկան, փոշոտ կակտուսը, կանաչ ոլոռի պահածոյի տուփերը, խեցուց պատրաստված մոխրամանը, մի շիշ «Մուկուզանի»[2] և կարտոֆիլով թղթե տոպրակը։ Պատուհանագոգի տակ թաքնված է ջեռուցման ծուռումուռ ռադիատորը, որի վրա միշտ ինչ-որ բան է չորանում՝ լաթեր, կաթնաշոռի շղարշներ, սրբիչներ։
Դրա կողքին՝ հատակին, դատարկ ակվարիումն է։ Մեջը՝ թեփի ու բամբակի վրա, քնած է գերմանամուկ Տիշկան։ Եթե կիսաքնած վիճակում նրան ձեռքդ վերցնես, միանգամից կարթնանա ու վարդագույն քթիկով կսկսի հոտոտել շրջապատը։ Կարելի է Տիշկային մոտեցնել բերանին ու մարդկային ջերմությամբ շնչել վրան. նա կկկոցի աչքերն ու նորից քուն կմտնի։ Երեկոյան նրան բաց են թողնում. Տիշկան սլանում է պատերի երկայնքով՝ գրգռված շողացնելով սև աչքերը։ Գիշերը նա քնում է՝ ուշադրություն չդարձնելով մկներին։
Անկյունում դատարկ շշեր են, ավելը, գոգաթիակը և մկան թակարդը՝ երշիկի սևացած կտորով։ Եվ անմիջապես սկսվում է գազօջախի ահեղ տիրույթը։ Այն վեր է խոյանում լինոլեումի վրա՝ նման «Կապույտ կրակի» սև ու սպիտակ տաճարի։ Գազօջախին միշտ ինչ-որ բան կա դրված. այսօր տատիկի բորշով վարդագույն կաթսան է (Ժիտոմիրի հրեաները տատիկին սովորեցրել են սև սալորաչիր ու սխտոր ավելացնել)։ Կողքին համեստաբար տեղավորվել է հին թավան՝ կաղամբով տոլմայով։ Գազի խողովակին մետաղալարով ամրացված է լուցկու տուփը, որն արհամարհանքով ժպտում է՝ մերկացնելով լուցկե ատամները։
Իսկ ահա ափսեների չորանոցը՝ պլաստմասսայե ու նրբագեղ, պատահաբար գնված 76 թվականի ցուցահանդեսից, լավատեսորեն փայլում է։ Նա ուղղված է դեպի ապագան։ Ինչը չես ասի լվացարանի մասին, որն ավերված է, ինչպես տանջահար հիվանդը։ Նրա տարբեր գույների «աչքերով» (կապույտ ու կարմիր) ծորակները նեղացած տեսք ունեն, իսկ վհատ կախված քթից մշտապես կաթում է։ Դեղնած լվացարանը հաճախ խցանվում է, և ստիպված են լինում ռետինե պոմպով կամ մետաղալարով փորփրել նրա ժանգոտած կերակրափողը։ Լվացարանի տակ աղբի դույլն է, որն ագահաբար բացել է բերանը. «Կու՜ուուլ եմ տալիս»,— խանդավառվում է նա՝ կլանելով ամեն ինչ՝ ձկան փորոտիքից մինչև լամպեր։
Բոլորից վերև սավառնում է պլաֆոնը։ Նա հիասքանչ է իր մաքրությամբ ու անհասանելիությամբ։ Նրան չեն հետաքրքրում ո՛չ սառնարանի մռթմռթոցը, ո՛չ լվացարանի թնկթնկոցը։ Նա միայն արևի հետ է զրուցում։
Այսքա՞նը։ Ո՛չ, դիտո՛րդ, պատուհա՜նը։ Մեծ, քառակուսի, որը տեղադրել են դեռ Ստալինի ժամանակակիցները։ Օդանցքը կիսաբաց է, քաղաքի աղմուկը ներս է խուժում։ Կարելի է մոտենալ ու քթով հպվել սառն ապակուն։ Կարելի է թեյի սունկ խմել։ Դա առույգացնում է։ Բաժակը լցնում ես բանկայից, շաքար ավելացնում ու խմում։ Այտոսկրերը հաճելիորեն կծկվում են, աչքերը թրջվում, ու միանգամից լավ ես տեսնում։ Տեսնում ես բարդիների կատարները և դիմացի շենքի խոհանոցի պատուհանը։ Այնտեղ, բաժակը ձեռքին, մի տղա է կանգնած՝ քիթը հպած ապակուն։
Եվ նայում է։ Քեզ ու ինձ։
[1] Երկաթուղային սայլակ-վագոնիկ։
[2] Վրացական կարմիր անապակ գինի։
Թարգմանություն ռուսերենից՝ Էլիզա Ստեփանյանի
